Toàn cảnh khủng hoảng kinh tế Venezuela

Từng là cường quốc giàu nhất khu vực Mỹ Latin có dự trữ dầu thô lớn nhất địa cầu, Venezuela giờ quay cuồng trong lạm phát phi mã và thiếu thốn.

Nhiều năm đối mặt có lạm phát càng ngày càng tăng tốc, giới chức Venezuela cuối năm ngoái nghĩ ra nhữngh phát hành tiền mệnh giá lớn hơn. Sau đó vài tháng, họ cho biết sẽ bỏ 3 số 0 trên tờ tiền. Khi chừng đó dường như vẫn chưa đủ, cuối tháng 7, Venezuela tuyên bố sẽ xóa tới 5 số 0.

Các nhữngh thức này đã khiến những người Venezuela như Yosmar Nowak – chủ 1 quán cà phê ở thủ đô Caracas tin rằng chính phủ đã hết nhữngh. Và họ thậm chí chẳng thể hạ được giá 1 cốc cà phê – vốn đã lên đến 2 triệu bolivar.

“Cứ tưởng tượng nếu mọi chuyện tiếp tục thế này, đến tháng 12, chúng ta sẽ phải làm điều tương tự”, Nowak nói. Năm nay, bà đã phải nâng giá đồ uống 40 lần.

Những thực phẩm đắt đỏ như thịt có giá tới 9,5 triệu bolivar mỗi kg. Ảnh: Reuters

Những thực phẩm đắt đỏ như thịt có giá tới 9,5 triệu bolivar mỗi kg. Ảnh: Reuters

Xóa bớt số 0 trong đồng bolivar giai đoạn này là trụ cột trong nhóm chính sách bán hàng cải tổ kinh tế mà Tổng thống Nicolas Maduro muốn thực hiện, nhằm vực dậy nền kinh tế đã nhiều năm chìm trong khủng hoảng. Lạm phát Venezuela năm nay đã lên hơn 32.700%, được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ví có Đức năm 1923 và Zimbabwe cuối những năm 2000. Cuối năm nay, con số này được tiên liệu lên tới 1 triệu phần trăm.

Tiền mới có tên “sovereign bolívar”, sẽ di chuyển từ hôm nay (20/8). Trong thông báo cuối tuần trước, Venezuela còn mở bán vô vàn chính sách bán hàng khác, như tăng thu nhập tối thiểu tháng lần thứ 5 trong năm, neo nội tệ vào đồng petro – tiền ảo do nước này phát hành, tăng thuế thu nhập công ty và giá xăng (vốn được trợ cấp mạnh tay), việc kiểm soát tiền tệ (vốn khiến người Venezuela chẳng thể tiếp cận đồng đôla nhiều năm qua) cũng sẽ được nới lỏng.

Tổng thống Venezuela - Nicolas Maduro ra mắt tiền mới trong cuộc họp tháng 7. Ảnh: Reuters

Tổng thống Venezuela – Nicolas Maduro ra mắt tiền mới trong cuộc họp tháng 7. Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, những nhữngh tân này không đủ thuyết phục những nhà kinh tế học. Họ đã theo sát những động thái của ông Maduro thời gian qua và cho rằng tiền mới chỉ là chương thứ hai trong hàng thập kỷ quản lý kinh tế sai lầm đang hủy hoại quốc gia dầu mỏ này.

Venezuela từng là cường quốc giàu nhất khu vực Mỹ Latin và cũng là nước có dự trữ dầu thô lớn nhất địa cầu. Khi ấy, dầu mỏ được xem là “giếng tiền” vô tận của quốc gia này. Tuy nhiên, giá dầu giảm và sai lầm trong quản lý kinh tế trong nhiều năm đã khiến họ chìm vào khủng hoảng từ năm 2014. Cuộc khủng hoảng khiến Venezuela chẳng thể duy trì hệ thống trợ giá và kiểm soát giá cả như trước đó. Hệ quả là lạm phát càng ngày càng tăng tốc, nội tệ mất giá và hiện trạng thiếu nhu yếu phẩm diễn ra tràn lan.

“Xóa số 0 chỉ giải quyết được hình thức thôi”, Steve Hanke – nhà kinh tế học áp dụng ở Đại học Johns Hopkins nhận xét, “Điều này chẳng có ý nghĩa gì, trừ phi anh nhữngh tân chính sách bán hàng kinh tế”.

Ông Maduro đang giải quyết hiện trạng mà những nhà kinh tế học gọi là “vấn đề xe cút kít” khi lạm phát phi mã. Đây là thời điểm tiền tệ phát triển thành mất giá đến mức để mua hàng, người ta cần đến cả xe tiền.

Tiền mới có thể giúp giá cốc cà phê ở cửa hàng của bà Nowak giảm xuống. Tuy nhiên, chẳng mấy người cho rằng nó có thể giữ được lâu. “Chúng tôi sợ là thu nhập tối thiểu sẽ tăng và lạm phát hiển nhiên cũng sẽ cao lên. Thứ Hai chúng tôi sẽ không mở cửa đâu”, bà nói.

Vấn đề của Venezuela không nằm ở những số 0, mà là ở lý do khiến chúng xuất hiện. Chính phủ Venezuela tùy thuộc vào nguồn thu từ công ty dầu mỏ quốc doanh để trả nợ. Tuy nhiên, quản lý sai lầm đã khiến sản xuất ở đó chỉ còn 1,2 triệu thùng 1 ngày trong tháng 7 – bằng có mức hàng tháng năm 1947.

Đối mặt có sự thiếu hụt này, Chính phủ Venezuela yêu cầu Ngân hàng Trung ương in thêm tiền. Việc này tuy có thể giúp họ chi trả nhiều khoản trong ngắn hạn, nó lại khiến những người nắm giữ đồng bolivar chịu thiệt. Dư cung tiền cũng khiến giá trị đồng bolivar lao dốc.

Tổng thống Maduro thì đổ lỗi cho những đối thủ và những nhữngh thức trừng phạt của Mỹ khiến nền kinh tế Venezuela sụp đổ. Đồng thời, thái độ kém thân thiện của ông có những công ty nước ngoài cũng tạo nên 1 cuộc di cư tập thể. Hàng loạt công ty lớn, như Pepsi, General Motors, United Airlines đều đã dừng làm việc ở quốc gia này.

Không chỉ công ty, hàng trăm nghìn người Venezuela cũng đang rời bỏ nước này, do chẳng thể chịu được cuộc sống thiếu thốn nhu yếu phẩm, kể cả ở thủ đô Caracas. Nền nông nghiệp của Venezuela quá yếu do thời gian dài tùy thuộc vào nhập khẩu. Giờ đó, giá dầu lao dốc và thiếu hụt USD khiến họ chẳng mấy khi có hàng hóa mà dùng. Không chỉ thiếu thu nhập thực, dược phẩm, người dân Venezuela nhiều khi còn không có điện, gas và nước sinh hoạt.

Tủ lạnh chỉ toàn chai nước của 1 gia đình ở Venezuela. Ảnh: NYT

Tủ lạnh chỉ toàn chai nước của 1 gia đình ở Venezuela. Ảnh: NYT

Và sau khi đổi tiền, họ còn đối mặt có 1 vấn đề nữa, là chia mọi thứ cho 100.000. Các nhà kinh tế học cho rằng, bình thường việc đổi tiền diễn ra có diện tích 10, 1.000 hay 1.000.000 để dễ tính toán.

“Tôi đang khá bối rối”, Edwin García – 1 công nhân thi công ở Caracas đang nhẩm tính thu nhập giai đoạn này của mình là bao nhiêu. Rất nhiều cửa hàng thì chọn nhữngh niêm yết bằng đôla cho dễ làm.

Một điều khác khiến người ta lo ngại về tiền mới của Venezuela, là nó được chắc chắn bằng thứ gì. Thông thường, những chính phủ cam đoan nội tệ có thể đổi lấy 1 đồng khác mạnh hơn, như đôla Mỹ hay euro. Trái lại, ông Maduro tuyên bố bolivar mới sẽ được bảo đảm bằng petro – tiền ảo nước này phát hành từ tháng 2. Và chính bản thân đồng petro lại được bảo đảm bằng dự trữ dầu mỏ của Venezuela.

Đây là điều khiến giới kinh tế e ngại. Do sản xuất dầu mỏ của nước này hiện chỉ để trả nợ cho Nga và Trung Quốc. “Họ đang neo nội tệ vào 1 tài sản chẳng ai muốn”, Daniel Lansberg-Rodríguez – biên tập viên ở tờ El Nacional (Venezuela) nhận xét.

Kế hoạch tăng giá nhiên liệu của ông Maduro cũng bị nghi ngờ. Người Venezuela hiện chỉ phải trả 1 khoản rất nhỏ khi mua xăng, gần như thấp nhất địa cầu. Ông Maduro cho biết sẽ tiếp tục trợ giá cho những người đăng ký xe và 1 loại chứng minh thư có chính phủ. Còn những người không đăng ký sẽ phải trả theo giá quốc tế.

Tại những trạm xăng ở Caracas, nhiều người còn nghi ngờ kế hoạch này hơn. Alejandro Bolívar – 1 giám sát viên ở ngoại ô El Hatillo cho biết chưa có người nào của chính phủ đến đó chỉnh lại máy móc theo tiền mới hoặc giải đáp cho họ nhữngh kiểm tra chứng minh thư của người mua.

Các nhà kinh tế học thì cho rằng nếu muốn kiềm chế lạm phát phi mã, Venezuela cần phải ngừng in tiền. Hanke nhớ lại trường hợp tương tự ở Nam Tư trước đó. Ông là người cố vấn cho nước này đến năm 1991.

Dù Hanke phản đối việc đổi tiền, nước này vẫn tiếp tục bỏ 4 số 0 năm 1990. Chính phủ kế tiếp của Yugoslavia bỏ thêm 2 số 0 nữa năm 1992, rồi 6 số vào tháng 10/1993, 9 số vào tháng 12 cộng năm. Sang đầu năm 1994, họ tiếp tục xóa 7 số 0. Với siêu lạm phát 313 triệu phần trăm mỗi tháng, việc in tiền bao nhiêu cũng là không đủ.

“Đây là việc bất khả thi”, Hanke kết luận.

Hà Thu(theo NYT/CNN)

Bạn đang xem chuyên mục kinh doanh duantheresidence.net ở https://duantheresidence.net

Xem Thêm Thông Tin:
==> Những lưu ý và thủ tục khi làm hồ sơ vay vốn ngân hàng
==> Hướng dẫn nhữngh tính lãi suất vay ngân hàng mua nhà đầy đủ nhất
==> Diện tích và dân số những Quận, Huyện ở TP.HCM khác nhau ra sao?
==> Những điều cần biết khi đặt cọc mua bán nhà
==> Phong thủy nhà ở: Những việc cần làm khi dọn vào mới
==> Hướng dẫn làm sổ đỏ cho nhà đất mua bán viết tay
==> Những Kinh nghiệm mua nhà mà tôi chia sẽ
==> Những lưu ý chẳng thể bỏ qua khi vay tiền mua nhà
==> Thủ tục tách sổ đỏ như thế nào ?
==> Bảng so sánh giúp quý khách biết được nên vay tiền mua nhà hay thuê
==> Hướng dẫn nhữngh tính giá thành xây nhà dễ thực hiện và tương đối chính xác
==> Hướng dẫn thủ tục chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư
==> Phân biệt sổ hồng và sổ đỏ khác nhau ra sao?
==> Thủ tục mua bán nhà ở hình thành trong tương lai
==> Hầm chui An Sương – Thông xe mở “nút thắt” cửa ngõ Tây Bắc Sài Gòn
==> Dự án Tuyến metro số 2 Bến Thành – Tham Lương
==> Chủ đầu tư Kim Tâm

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *