Ông chủ Vinaxuki với nỗi buồn ‘buôn tài không bằng dài vốn’

Chủ tịch Bùi Ngọc Huyên cay đắng vì ngân hàng chỉ cho vay 1 đến ba năm, trong khi để nội địa hóa được xe con cần tới 10 năm.

Trong bộ đồ giản dị, áo sơ-mi sơ-vin quần âu rộng, mái tóc bạc trắng, ông Bùi Ngọc Huyên bước chậm rãi vào căn nhà vắng lặng, ba tầng có mặt bằng rộng hơn trăm mét vuông. Nơi đây 1 thời là trụ sở làm việc của Vinaxuki. Trước thềm nhà là mẫu ôtô nội địa Vinaxuki đã đi vào làm việc nhiều năm trước nhưng chưa bao giờ có thời cơ đến có người tiêu dùng. Một chiếc khác màu vàng được cất giữ đằng sau ô cửa kính khóa kỹ. Cả hai phủ lớp bụi dày.

Phòng họp ở tầng 2 nơi ông ngồi có 1 chiếc cửa sổ lớn, nhìn thẳng xuống khu nhà xưởng hoang vắng, gỉ sét, cỏ mọc trên dưới 1 mét. Công xưởng này 8 năm trước là nơi làm việc của hơn 1.700 công nhân, giờ chỉ còn lại hơn chục người cả bảo vệ. Ông sống 1 mình trong trụ sở cũ, căn phòng trên tầng 3 được cải tạo lại thành nơi ở. Phần còn lại của toà nhà gần như không được dùng đến có những bộ bàn ghế mờ bụi.

Ông chủ Vinaxuki có nỗi buồn buôn tài không bằng dài vốn

Một chiếc xe nội địa do Vinaxuki kiến trúc nằm trước cửa văn phòng ở Đông Anh, Hà Nội, tháng 8/2018. Ảnh: Phạm An

Bước sang tuổi 76, tai ông đã ù. Nhưng thói quen nói nhanh thì vẫn như thời sôi nổi. Sau mỗi câu luôn là nụ cười buồn và tiếng thở dài. Trong câu chuyện có VnExpress về những ngày đã qua, ông nhắc đi nhắc lại vấn đề vốn, lý do dẫn đến thất bại của Vinaxuki.

– Người ta từng nói nhiều về 1 Bùi Ngọc Huyên Vinaxuki mà chưa biết nhiều về ông trước đây. Ông từng khởi nghiệp như thế nào?

– Tôi xuất thân từ 1 người lính, từng là chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong thời 1964 – 1965. Năm 1968 tôi được cơ quan cho về học Đại học Giao thông Vận tải rồi làm chuyên viên ở Bộ Giao thông Vận tải.

Khi đây, để nâng cao thu nhập gia đình, tôi nhận việc về làm thêm ở nhà như chế tạo, kiến trúc thuê và gia công lại những loại máy sau đây phân phối cho tư nhân. Thời đất nước mới mở cửa, hàng hoá khan hiếm nên sản phẩm làm ra phân phối rất chạy.

Năm 1992 khi 50 tuổi, tôi xin về hưu sớm để thi công sự nghiệp riêng. Đầu tiên mở cơ sở sản xuất cung ứng thiết bị y tế. Làm ăn nghiêm chỉnh nên thắng thầu nhiều hợp đồng của Ngân hàng Thế giới, ngân hàng ADB và chính phủ nước ngoài. Sau đây tôi chuyển hướng sang lĩnh vực ôtô và đứng ra thành lập ôtô Xuân Kiên – Vinaxuki, chuyên sản xuất xe tải, xe phân phối tải.

Lúc đây vốn tự có dao động 170 tỷ, tôi vay thêm ngân hàng 100 tỷ phát triển ba mẫu xe tải nội địa hóa trên 40% và phân phối ra phân khúc. Chỉ hai năm là thu hồi vốn dù không để lãi cao. Thu 100 đồng thì lãi 10-15 đồng thôi.

Trong suốt 5 năm 2004 – 2009, Vinaxuki chúng tôi là thương hiệu nổi tiếng nhất nhì Việt Nam trong lĩnh vực cung cấp xe tải và xe phân phối tải. Không những có thể hoàn vốn đầu tư, trả nợ ngân hàng mà còn có về lợi nhuận lên đến 800 tỷ. Nhất là ở miền Nam, những đại lý nói có tôi rằng trong 10 người mua ôtô tải lắp ráp nội địa khi đây thì có đến 6 người mua Vinaxuki.

Chủ tịch Vinaxuki, giờ đã ở độ tuổi 76 nhưng vẫn mơ về chiếc ôtô nội địa hóa. Ảnh: TB

Chủ tịch Vinaxuki Bùi Ngọc Huyên trong văn phòng công ty ở Đông Anh, Hà Nội tháng 8/2018. Ở tuổi 76 ông vẫn mơ về ôtô nội địa hóa. Ảnh: Phạm An

-Từ đỉnh cao, Vinaxuki bắt đầu rơi vào gặp khó từ khi nào?

– Năm 2010, khi khủng hoảng kinh tế nổ ra. Hàng nghìn ôtô tải lắp ráp xong để đây vì ế ẩm, giá xe giảm dẫn đến lợi nhuận giảm dần. Cho đến 2012, lần Thứ nhất sau 20 năm kinh doanh tôi lỗ 45 tỷ.

Đây cũng là khi tôi đã đi vào làm việc GĐ nghiên cứu kỹ sản xuất xe con có mục tiêu nội địa hoá trên 40%. Đầu tư xong 13 nhà máy đặt ở nhiều tỉnh, thuê những kỹ sư nước ngoài về chuyển giao công nghệ. Làm ra 1 mẫu xe 8 chỗ và 2 mẫu xe 5 chỗ. Chạy thử thành công và dự kiến đưa vào sản xuất.

Đúng khi đây thì những ngân hàng đồng loạt cắt vốn lưu động.

– Nhìn lại, ông thấy lý do khiến công ty rơi vào ngõ cụt là gì?

– Tại những quốc gia khác, khoản vay cho những công ty sản xuất, nội địa hoá tối thiểu thường là 10 năm đến 20 năm, nhất là ngành sản xuất ôtô phải đầu tư công nghệ cao, máy móc tự động. Trong khi đây, thời gian đầu tư riêng thân vỏ đã mất 5 năm. Hoàn thành kiến trúc 1 mẫu thân ôtô con, lắp ráp hoàn chỉnh, phân phối ra phân khúc, thu hồi vốn phải mất trên 10 năm. Thế nhưng thời đây ngân hàng chỉ cho vay từ 1 năm đến 3 năm. Phần lớn là 1 năm thì tôi không chịu nổi.

Trong trường hợp không khủng hoảng, công ty sẽ lấy lãi trong sản xuất để đảo hạn. Nhưng đúng khi đây, khủng hoảng xảy ra, hàng phân phối không chạy, nên không đảo hạn được.

Ngoài ra, khi tôi vay thì lãi suất ưu đãi 6%. Nhưng sau 2-3 năm, khi trả thì thả nổi lên 15-20%, có ngân hàng 22%. Nhiều đại lý của tôi phải trả đến 30%. Ai mà chịu được.

Theo kế hoạch 1 năm công ty trả 50 tỷ đồng lãi suất cho ngân hàng nhưng thực ở lãi suất vọt lên chỉ trong 3-4 năm. Đến 2010 và 2012 kế hoạch tài chính bị phá vỡ. Dòng tiền chuẩn bị để trả lãi suất ở mức 150 tỷ, nhưng trên thực ở lãi suất cao vọt nên đẩy lên 450 tỷ. Doanh nghiệp hết vốn làm ăn.

Lúc đây tôi có trong tay 13 nhà máy. Từ phun sơn, sản xuất cabin, sản xuất thân vỏ xe, đúc luyện ở Thái Nguyên, khai thác mỏ, luyện quặng ở Đắk Nông, sản xuất xe tải nặng, xe khách ở Thanh Hóa. Tổng cộng tôi vay có 1.400 tỷ từ 4 ngân hàng thôi. Trong đây vay cho ôtô 1.200 tỷ, không bằng công ty khác vay đầu tư 1 nhà máy lắp ráp mà ngân hàng cắt vốn lưu động.

Bao nhiêu máy móc công nghệ cao vừa lắp lên, đang dùng thử thì khi phân phối nợ xấu là đắp chiếu hết, cho vào kho han rỉ hết. Bán nợ xấu thì đảm bảo là công ty chết.

– Ông đã xoay xở như thế nào để cứu Vinaxuki?

Tôi nhiều lần gửi đơn kêu cứu đến Chính phủ, nhưng việc có cho tái cơ cấu khoản vay hay không vẫn là việc của những ngân hàng, kể cả Thủ tướng hay Ngân hàng Nhà nước có ý kiến. Tôi cũng có đơn đến ngân hàng xin được chuyển khoản vay của công ty từ vay vốn ngắn hạn sang vay vốn dài hạn bởi Vinaxuki nằm trong diện được quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ôtô theo Quyết định 229.

Tuy nhiên phía ngân hàng cho biết Quyết định 229 là của Chính phủ vì vậy công ty phải làm việc có Ngân hàng Phát triển. Không may cho tôi là trước đây đã vay vốn từ ngân hàng thương mại nên chẳng thể làm hợp đồng vay vốn mới được, vì vậy lòng vòng mãi cũng không có được tiền để sản xuất.

Tôi đã đi tìm gặp rất nhiều khách mua để mua nhà máy nhưng họ chỉ trả cho 10 đến 15% giá trị. Ngân hàng nhữngh đây 2 năm chấp nhận phân phối cho 1 nhà sản xuất, nhưng rồi họ lại không mua nữa.

– Tại sao ông không tìm đến những nguồn vốn khác ngoài ngân hàng?

– Các đối tác nước ngoài rất tin tôi. Năm 2013 sau khi khủng hoảng xảy ra, họ nói chỉ cần ngân hàng cho tôi cái vốn mồi độ vài chục tỷ thôi, thì đối tác phân phối chất liệu có thể cho nợ hàng chục tỷ, hàng trăm tỷ, không chỉ trong 9 tháng như trước mà có thể kéo dài đến 2 năm. Nhưng thực ở ngân hàng không cho vay.

Hồi 2009 tôi đang sản xuất có lãi, phân khúc chứng khoán đang cao, cũng có công ty con của nhà sản xuất ôtô Hàn Quốc đến đặt vấn đề mua 49% và trả 1.400 tỷ đồng. Nhưng tôi muốn phân phối cũng không được vì khi đây luật đầu tư nước ngoài chưa ra. Đến khi khủng hoảng xảy ra, GĐ 2012-2013, ngân hàng phân phối nợ xấu của tôi, đề nghị tôi phân phối nhà máy trả nợ thì làm sao phân phối cổ phần được.

Tôi cũng đã làm việc có nhiều đối tác để phân phối lại những nhà máy nhưng việc này không thuận lợi vì đầu tư nội địa hóa ôtô không phải ai cũng làm được.

– Nhiều người nói ông thất bại vì không kinh doanh BDS, ông thấy sao?

– Ngày xưa người ta cũng bảo tôi, bác phải đầu tư BDS thì mới phất nhanh. Nhưng tôi có quan điểm khác. Của cải xã hội muốn phát triển sinh sôi thì phải là đồng tiền từ sản xuất. Với BDS, trừ cái anh xây nhà phân phối lấy tiền công, còn lại anh đầu cơ chỉ buôn phân phối lòng vòng. Buôn phân phối lòng vòng đâu tạo ra của cải, kể cả lãi hàng trăm tỷ hàng chục nghìn tỷ. Các con tôi, tôi cũng cấm kinh doanh BDS.

Ông chủ Vinaxuki có nỗi buồn buôn tài không bằng dài vốn - 2

Khu nhà xưởng khóa cửa, vắng công nhân trong khuôn viên nhà máy Vinaxuki, Đông Anh (Hà Nội) vào tháng 8/2018. Ảnh: Phạm An

– Bây giờ, tài sản của ông còn lại những gì?

– Ngân hàng bây giờ không kết luận tôi phá sản được vì tôi đủ tài sản để thế chấp. Người ta có 1 vay bảy tám. Còn tôi có 1 vay 1. Tôi có 2.750 tỷ đồng tài sản, kể cả mỏ là 3.000 tỷ, mà tôi nợ ngân hàng 1.472 tỷ, tức là tài sản tôi gấp đôi tài sản nợ.

Tháng 7/2015 tôi đã thỏa thuận có những ngân hàng là tài sản nào tôi thế chấp cho ngân hàng, ngân hàng phân phối, còn tài sản nào không thế chấp là của tôi. Nhưng từ đây đến nay ngân hàng phân phối mãi chưa được.

Ngày xưa tôi có 7.000 công nhân ở 13 nhà máy, giờ chỉ còn hơn chục người, nhà máy bỏ không. Năm 2012 đáng lẽ nếu nhà máy đi vào làm việc, doanh thu sau chục năm cũng sẽ vào dao động ba bốn chục nghìn tỷ đồng.

Nhưng có tôi, tiền không phải là cái gì to tát lắm. Mục tiêu của tôi ngay từ đầu là làm được cái xe nội địa hóa cho đất nước, giảm giá cho người dân. Không sản xuất được mà phải đi nhập khẩu về lắp ráp thì không bao giờ có xe giá rẻ.

– Cuộc sống giai đoạn này của ông như thế nào?

– Tôi bảo con tôi, thôi giờ thất bại thì tìm nhữngh khác. Bố thì có mấy đồng thu nhập hưu. Con thì khoanh lại cái dao động nho nhỏ ở góc nhà máy đằng kia có bảy tám công nhân, sản xuất cabin cho người ta.

Tôi vốn là người tiết kiệm từng xu 1, trước đây hàng tháng tôi cũng chỉ tiêu bằng thu nhập thôi. Bây giờ công nhân họ biết cuộc sống của tôi như thế nào nên cũng không bao giờ thắc mắc. Tôi mỗi ngày xuống xưởng cộng công nhân làm việc. Nuôi con gà con lợn, tự nấu lấy ăn, tự lo lấy cuộc sống của mình.

Các con, tôi cũng dạy đức tính tiết kiệm. Ngày xưa con tôi dù là Phó tổng giám đốc mà mãi mới được tăng thu nhập lên 15 triệu, đủ để nuôi những cháu ăn học. May bây giờ mấy đứa cháu tôi đứa nào học cũng giỏi.

Phạm An

Những hiện trạng và biện pháp để tái cấu trúc phân khúc vốn – tài chính sẽ được trao đổi trong chuyên đề thứ hai thuộc Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2018 (Vietnam Economic Forum – ViEF) khai mạc sáng 21/8 ở Hà Nội.

Diễn đàn là nơi những nhà quản lý, giới chuyên gia và công ty cộng nhau đánh giá toàn cảnh phân khúc vốn và tài chính ở Việt Nam, đồng thời đưa ra những phương án, đề xuất biện pháp thi công phân khúc vốn cho đầu tư dài hạn. Chương trình do VnExpress phối hợp cộng Ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân của chính phủ tổ chức.

Theo dõi chương trình và đăng ký tham dự ở: https://vief.vnexpress.net/

Bạn đang xem chuyên mục kinh doanh duantheresidence.net ở https://duantheresidence.net

Xem Thêm Thông Tin:
==> Những lưu ý và thủ tục khi làm hồ sơ vay vốn ngân hàng
==> Hướng dẫn nhữngh tính lãi suất vay ngân hàng mua nhà đầy đủ nhất
==> Diện tích và dân số những Quận, Huyện ở TP.HCM khác nhau ra sao?
==> Những điều cần biết khi đặt cọc chuyển nhượng nhà
==> Phong thủy nhà ở: Những việc cần làm khi dọn vào mới
==> Hướng dẫn làm sổ đỏ cho nhà đất chuyển nhượng viết tay
==> Những Kinh nghiệm mua nhà mà tôi chia sẽ
==> Những lưu ý chẳng thể bỏ qua khi vay tiền mua nhà
==> Thủ tục tách sổ đỏ như thế nào ?
==> Bảng so sánh giúp khách mua biết được nên vay tiền mua nhà hay thuê
==> Hướng dẫn nhữngh tính giá thành xây nhà dễ thực hiện và tương đối chính xác
==> Hướng dẫn thủ tục chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư
==> Phân biệt sổ hồng và sổ đỏ khác nhau ra sao?
==> Thủ tục chuyển nhượng nhà ở hình thành trong tương lai
==> Hầm chui An Sương – Thông xe mở “nút thắt” cửa ngõ Tây Bắc Sài Gòn
==> Dự án Tuyến metro số 2 Bến Thành – Tham Lương
==> Chủ đầu tư Kim Tâm

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *